იტალიიდან საქართველოში ან ევროპის სხვა ქვეყანაში მოგზაურობისას ფრენის დაგვიანებამ ან გაუქმებამ შეიძლება შეცვალოს მგზავრობის გეგმა, გამოიწვიოს დამატებითი ხარჯები და დაგაკარგვინოთ სასტუმროს ჯავშანი ან სხვა წინასწარ დაგეგმილი მომსახურება. ასეთ შემთხვევებში მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რა უფლებები გაქვთ და როდის შეგიძლიათ ავიაკომპანიისგან კომპენსაციის მოთხოვნა.
ევროკავშირის რეგულაცია EC 261/2004 (EU261) ადგენს მგზავრთა უფლებებს ფრენის გაუქმების, ხანგრძლივი დაგვიანებისა და ჩასხდომაზე უარის შემთხვევაში. შესაბამის პირობებში მგზავრს შეიძლება ეკუთვნოდეს 250, 400 ან 600 ევროს კომპენსაცია, ბილეთის ღირებულების დაბრუნება, ალტერნატიული ფრენა და აეროპორტში დახმარება. ეს უფლებები ერთმანეთისგან განსხვავდება და ერთის მიღება ავტომატურად არ გამორიცხავს მეორის მოთხოვნის შესაძლებლობას.
ამ სტატიაში დეტალურად განვიხილავთ, როდის ვრცელდება EU261, როგორ განისაზღვრება კომპენსაციის ოდენობა, რა დოკუმენტები უნდა შეინახოთ და როგორ წარადგინოთ მოთხოვნა ავიაკომპანიასთან.
რა არის EU261 და ვის იცავს ეს რეგულაცია?
EU261 არის ევროკავშირის რეგულაცია, რომელიც განსაზღვრავს ავიამგზავრების უფლებებს კონკრეტული ტიპის შეფერხებების დროს. ის არ ვრცელდება მსოფლიოს ყველა რეისზე, ამიტომ პირველ რიგში უნდა გადაამოწმოთ, შეესაბამება თუ არა თქვენი მარშრუტი რეგულაციის მოქმედების პირობებს.
რეგულაცია, ძირითადად, ვრცელდება შემდეგ შემთხვევებზე:
- ევროკავშირის შიგნით შესრულებული ფრენები — ავიაკომპანიის მიუხედავად.
- ევროკავშირიდან მესამე ქვეყანაში შესრულებული ფრენები — როგორც ევროკავშირის, ისე სხვა ქვეყნების ავიაკომპანიებით.
- მესამე ქვეყნიდან ევროკავშირში შესრულებული ფრენები — იმ შემთხვევაში, თუ რეისს ევროკავშირის ავიაკომპანია ასრულებს.
EU261-ის დაცვით სარგებლობისთვის ევროკავშირის მოქალაქეობა აუცილებელი არ არის. მნიშვნელობა აქვს რეისის მარშრუტს, ოპერირებად ავიაკომპანიასა და კონკრეტული შემთხვევის გარემოებებს.
ვრცელდება თუ არა EU261 იტალიიდან საქართველოში ფრენისას?
დიახ. თუ ფრენა იტალიიდან საქართველოში სრულდება, EU261, როგორც წესი, ვრცელდება ამ რეისზე, რადგან გამგზავრება ევროკავშირის ტერიტორიიდან ხდება. ეს წესი მოქმედებს მაშინაც, როდესაც რეისს არაევროკავშირის ავიაკომპანია ასრულებს.
მაგალითად, თუ რომის ფიუმიჩინოს აეროპორტიდან (FCO) ქუთაისის მიმართულებით ფრენა გაუქმდა ან დანიშნულების ადგილზე მნიშვნელოვანი დაგვიანებით ჩახვედით, შესაძლოა გქონდეთ კომპენსაციისა და სხვა დახმარების მოთხოვნის უფლება.
საპირისპირო მიმართულებით, საქართველოდან იტალიაში ფრენისას EU261-ის გამოყენება დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელი ავიაკომპანია ასრულებს რეისს. თუ რეისს ევროკავშირის ავიაკომპანია ასრულებს, რეგულაცია შესაძლოა გავრცელდეს; არაევროკავშირის ავიაკომპანიის შემთხვევაში კი მხოლოდ ის ფაქტი, რომ დანიშნულება იტალიაა, EU261-ის გამოსაყენებლად საკმარისი არ არის.
რამდენი კომპენსაცია ეკუთვნის მგზავრს?
EU261-ის მიხედვით, კომპენსაციის ძირითადი ოდენობა დამოკიდებულია ფრენის მანძილსა და კონკრეტულ გარემოებებზე. თანხა არ გამოითვლება ავიაბილეთის ფასის პროცენტით — შესაბამისად, იაფი ბილეთის შეძენის შემთხვევაშიც შეიძლება სრული კომპენსაციის მოთხოვნა იყოს შესაძლებელი.
| ფრენის მანძილი | სტანდარტული კომპენსაცია |
|---|---|
| 1 500 კმ-მდე | 250 ევრო |
| 1 500 კმ-ზე მეტი ევროკავშირის შიგნით და სხვა ფრენები 1 500–3 500 კმ ფარგლებში | 400 ევრო |
| 3 500 კმ-ზე მეტი, შესაბამისი პირობების დაცვით | 600 ევრო |
ეს თანხები გამოიყენება რეგულაციის პირობების დაკმაყოფილების შემთხვევაში. კომპენსაცია შეიძლება არ გეკუთვნოდეთ, თუ შეფერხება გამოწვეული იყო კანონით განსაზღვრული განსაკუთრებული გარემოებებით. გარკვეულ შემთხვევებში, როდესაც ავიაკომპანია ალტერნატიულ რეისს გთავაზობთ და მგზავრი საბოლოო დანიშნულების ადგილზე შედარებით მცირე დაგვიანებით ჩადის, კომპენსაცია შეიძლება 50%-ით შემცირდეს.
როდის გეკუთვნით 250 ევრო?
250 ევროს კომპენსაცია გათვალისწინებულია 1 500 კმ-მდე მანძილის შესაბამისი ფრენებისთვის, თუ სხვა სამართლებრივი პირობებიც დაკმაყოფილებულია.
მაგალითად, თუ მოკლე ევროპული რეისი გაუქმდა ისე, რომ კომპენსაციის უფლება წარმოიშვა, მგზავრს შესაძლოა 250 ევროს მოთხოვნა შეეძლოს. საბოლოო შეფასებისას გაითვალისწინება გაუქმების შესახებ შეტყობინების დრო, შეთავაზებული ალტერნატიული რეისი და შეფერხების მიზეზი.
როდის გეკუთვნით 400 ევრო?
400 ევროს ოდენობა ვრცელდება 1 500 კმ-ზე მეტი მანძილის შესაბამის ფრენებზე, მათ შორის 1 500–3 500 კმ დიაპაზონში მოქცეულ სხვა საერთაშორისო მარშრუტებზე.
თუ თქვენი რეისი ამ კატეგორიას მიეკუთვნება, კომპენსაციის მოთხოვნისას მნიშვნელოვანია ზუსტად განსაზღვროთ მარშრუტის მანძილი და გადაამოწმოთ, აკმაყოფილებს თუ არა შემთხვევა EU261-ის მოთხოვნებს.
როდის გეკუთვნით 600 ევრო?
600 ევრო გათვალისწინებულია 3 500 კმ-ზე მეტი მანძილის შესაბამისი ფრენებისთვის. თუმცა ეს თანხა ავტომატურად არ ეკუთვნის ყველა მგზავრს, რომლის ფრენაც გაუქმდა ან დაგვიანდა.
გაითვალისწინეთ, რომ ევროკავშირიდან მესამე ქვეყანაში ფრენისას კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისთვის მნიშვნელოვანია მანძილი, დაგვიანების ხანგრძლივობა და ის, იყო თუ არა შეფერხება გამოწვეული განსაკუთრებული გარემოებებით.
როდის შეგიძლიათ მოითხოვოთ კომპენსაცია ფრენის დაგვიანებისას?
ფრენის დაგვიანებისას კომპენსაციის მოთხოვნის მთავარი კრიტერიუმი საბოლოო დანიშნულების ადგილზე ჩასვლის დროა და არა მხოლოდ აეროპორტში გამოცხადებული დაგვიანება.
EU261-ის მიხედვით, შესაბამის პირობებში მგზავრს შეიძლება ეკუთვნოდეს კომპენსაცია, თუ საბოლოო დანიშნულების ადგილზე დაგეგმილ დროსთან შედარებით მინიმუმ 3 საათით გვიან ჩავიდა.
მაგალითად, თუ თვითმფრინავი დაგეგმილზე 2 საათით გვიან გაფრინდა, მაგრამ დანიშნულების ადგილზე მხოლოდ 1 საათით გვიან ჩახვედით, მხოლოდ ეს გარემოება, როგორც წესი, ფინანსური კომპენსაციის უფლებას არ წარმოშობს.
მეორე მხრივ, თუ გაფრენა შედარებით მცირე ხნით დაგვიანდა, მაგრამ საბოლოო დანიშნულების ადგილზე ჩასვლისას დაგვიანებამ 3 საათს გადააჭარბა, შესაძლოა კომპენსაციის მოთხოვნის საფუძველი არსებობდეს.
როგორ ითვლება დაგვიანება გადაჯდომიანი ფრენისას?
თუ რამდენიმე რეისი ერთი ჯავშნის ფარგლებში გაქვთ შეძენილი, დაგვიანების შეფასებისას შესაძლოა მნიშვნელობა ჰქონდეს საბოლოო დანიშნულების ადგილზე ჩასვლის დროს.
მაგალითად, თუ იტალიიდან საქართველოში გადაჯდომით მიფრინავთ და პირველი რეისის დაგვიანების გამო მომდევნო რეისს ვეღარ ასწრებთ, მნიშვნელოვანია გაირკვეს, იყო თუ არა მთელი მარშრუტი ერთ ჯავშანში გაერთიანებული.
ერთიანი ჯავშნის შემთხვევაში საბოლოო დანიშნულების ადგილზე დაგვიანება შეიძლება შეფასდეს მთლიანი მარშრუტის გათვალისწინებით. თუ რეისები ცალკე ბილეთებით გაქვთ შეძენილი, სამართლებრივი შეფასება განსხვავებული შეიძლება იყოს და მომდევნო რეისის გამოტოვების რისკიც თავად მგზავრს ეკისრებოდეს.
ფრენის გაუქმება — როდის გეკუთვნით კომპენსაცია?
ფრენის გაუქმების შემთხვევაში მგზავრს შეიძლება ჰქონდეს როგორც ფინანსური კომპენსაციის, ისე ბილეთის თანხის დაბრუნების ან ალტერნატიული რეისის მოთხოვნის უფლება.
გაუქმების შესახებ შეტყობინების დრო გადამწყვეტია. თუ ავიაკომპანია გაუქმების შესახებ გამგზავრებამდე 14 დღეზე მეტი ხნით ადრე შეგატყობინებთ, EU261-ის სტანდარტული ფინანსური კომპენსაცია, როგორც წესი, არ გეკუთვნით.
თუ შეტყობინება გამგზავრებამდე 14 დღეზე ნაკლები ხნით ადრე მიიღეთ, კომპენსაციის უფლება დამოკიდებულია შეტყობინების ზუსტ დროზე, შეთავაზებული ალტერნატიული რეისის პირობებსა და სხვა გარემოებებზე.
- 14 დღეზე მეტი ხნით ადრე — სტანდარტული კომპენსაცია, როგორც წესი, არ გეკუთვნით.
- 7–14 დღით ადრე — კომპენსაცია შესაძლოა არ გეკუთვნოდეთ, თუ შეთავაზებული ალტერნატიული რეისი აკმაყოფილებს რეგულაციით განსაზღვრულ დროით პირობებს.
- 7 დღეზე ნაკლები ხნით ადრე — კვლავ მნიშვნელოვანია ალტერნატიული რეისის გამგზავრებისა და ჩასვლის დრო.
გაითვალისწინეთ: კომპენსაციის არარსებობა არ ნიშნავს, რომ ავიაკომპანიას ბილეთის თანხის დაბრუნების ან ალტერნატიული ფრენის შეთავაზების ვალდებულება არ აქვს. ეს უფლებები ცალკე უნდა განიხილოთ.
კომპენსაცია, ბილეთის თანხის დაბრუნება და ალტერნატიული რეისი — რა განსხვავებაა?
ფრენის გაუქმებისას ავიაკომპანიამ, როგორც წესი, უნდა შემოგთავაზოთ არჩევანი შემდეგ ვარიანტებს შორის:
1. ბილეთის თანხის დაბრუნება
თუ მოგზაურობის გაგრძელება აღარ გსურთ, შეგიძლიათ მოითხოვოთ გაუქმებული ფრენის შესაბამისი თანხის დაბრუნება. ერთიან ჯავშანში შემავალი დაკავშირებული ფრენების შემთხვევაში შესაძლოა დაბრუნების პირობები მთელ მარშრუტზეც გავრცელდეს.
2. ალტერნატიული ფრენა
შეგიძლიათ მოითხოვოთ დანიშნულების ადგილზე გამგზავრება უახლოესი შესაძლებლობით, შესადარებელი სატრანსპორტო პირობებით.
3. მოგვიანებით გამგზავრება
თუ ეს თქვენთვის უფრო მოსახერხებელია, შეგიძლიათ მოითხოვოთ სხვა თარიღზე გადაჯავშნა, შესაბამისი ადგილების ხელმისაწვდომობისა და მოქმედი წესების გათვალისწინებით.
4. ფინანსური კომპენსაცია
თუ გაუქმება ან დაგვიანება აკმაყოფილებს EU261-ის პირობებს, ზემოთ ჩამოთვლილ უფლებებთან ერთად შესაძლოა დამატებითი კომპენსაციაც გეკუთვნოდეთ.
მნიშვნელოვანია, რომ ბილეთის თანხის დაბრუნება და კომპენსაცია ერთი და იგივე არ არის. ბილეთის თანხა ეხება შეძენილ მომსახურებას, ხოლო კომპენსაცია — კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში მგზავრისთვის გადასახდელ თანხას.
რა არის განსაკუთრებული გარემოებები და როდის შეიძლება უარი გითხრან კომპენსაციაზე?
განსაკუთრებული გარემოებები (Extraordinary Circumstances) არის ისეთი მოვლენები, რომელთა თავიდან აცილებაც ავიაკომპანიას ყველა გონივრული ზომის მიღების მიუხედავად არ შეეძლო. ასეთ შემთხვევებში ფინანსური კომპენსაცია შესაძლოა არ გეკუთვნოდეთ, თუმცა სხვა უფლებები, მათ შორის დახმარებისა და ალტერნატიული რეისის მოთხოვნის შესაძლებლობა, შესაძლოა შენარჩუნდეს.
განსაკუთრებულ გარემოებებს შეიძლება მიეკუთვნებოდეს:
მძიმე მეტეოროლოგიური პირობები — თუ ისინი ფრენის უსაფრთხო შესრულებას შეუძლებელს ხდის.
საჰაერო მოძრაობის მართვის შეზღუდვები — მაგალითად, საჰაერო სივრცის ან აეროპორტის ოპერირების შეზღუდვა.
უსაფრთხოების რისკები — ისეთი გარემოებები, რომლებიც ფრენის შესრულებაზე უშუალოდ მოქმედებს.
პოლიტიკური არასტაბილურობა — თუ კონკრეტული ვითარება რეისის შესრულებას აფერხებს.
თუმცა ყველა ტექნიკური პრობლემა ან ავიაკომპანიის შიდა გაფიცვა ავტომატურად განსაკუთრებულ გარემოებად არ ითვლება. ავიაკომპანიამ უნდა დაასაბუთოს, რომ შეფერხება გამოწვეული იყო შესაბამისი გარემოებით და მისი თავიდან აცილება გონივრული ზომებით შეუძლებელი იყო.
რა დახმარება გეკუთვნით აეროპორტში ლოდინისას?
ფინანსური კომპენსაციისგან დამოუკიდებლად, მგზავრს გარკვეულ შემთხვევებში ეკუთვნის მოვლისა და დახმარების მომსახურება (Right to Care).
დაგვიანების ხანგრძლივობისა და ფრენის მანძილის მიხედვით, ავიაკომპანიამ შეიძლება უნდა უზრუნველყოს:
- საკვები და გამაგრილებელი სასმელები ლოდინის დროის პროპორციულად;
- სატელეფონო ზარის ან ელექტრონული კომუნიკაციის შესაძლებლობა;
- სასტუმროში განთავსება, თუ ალტერნატიული ფრენა მომდევნო დღისთვისაა დაგეგმილი;
- ტრანსპორტირება აეროპორტსა და სასტუმროს შორის.
დახმარების ვალდებულება და ფინანსური კომპენსაციის უფლება ერთმანეთისგან განსხვავდება. განსაკუთრებული გარემოებების დროსაც შეიძლება გეკუთვნოდეთ საჭირო დახმარება, მიუხედავად იმისა, რომ კომპენსაციის მიღების საფუძველი არ არსებობს.
თუ ავიაკომპანია დახმარებას არ გთავაზობთ და აუცილებელი ხარჯების საკუთარი თანხით გაწევა გიწევთ, შეინახეთ ყველა ქვითარი. ანაზღაურება დამოკიდებულია იმაზე, იყო თუ არა ხარჯი აუცილებელი, გონივრული და შესაბამისი.
როგორ მოვითხოვოთ კომპენსაცია — ნაბიჯ-ნაბიჯ ინსტრუქცია
კომპენსაციის მოთხოვნა პირველ რიგში უნდა წარადგინოთ რეისის ოპერირებად ავიაკომპანიასთან. ეს ყოველთვის არ არის ის კომპანია, რომლის ვებსაიტზეც ბილეთი შეიძინეთ — ზოგჯერ რეისს სხვა ავიაკომპანია ასრულებს.
ნაბიჯი 1. შეაგროვეთ საჭირო დოკუმენტები
ავიაბილეთი ან ჯავშნის დადასტურება;
ჯავშნის ნომერი და რეისის ნომერი;
ჩასხდომის ბარათი, თუ მიღებული გაქვთ;
ავიაკომპანიის შეტყობინება დაგვიანების ან გაუქმების შესახებ;
რეალური გამგზავრებისა და ჩასვლის დროის დამადასტურებელი ინფორმაცია;
აუცილებელი დამატებითი ხარჯების ქვითრები, თუ ანაზღაურებასაც ითხოვთ.
თუ გადაჯდომიანი რეისი ერთ ჯავშანში იყო გაერთიანებული, შეინახეთ მთელი მარშრუტის დამადასტურებელი დოკუმენტებიც.
ნაბიჯი 2. მიმართეთ ავიაკომპანიას
შედით ავიაკომპანიის ოფიციალურ ვებსაიტზე და მოძებნეთ Complaints, Customer Support, Flight Disruption ან EU261 Compensation Claim განყოფილება.
მოთხოვნაში მიუთითეთ რეისის ნომერი, ფრენის თარიღი, მარშრუტი, შეფერხების ტიპი და თქვენი მოთხოვნა. თუ კომპენსაციას ითხოვთ, მიუთითეთ, რომ მოთხოვნა ეფუძნება EU261-ის შესაბამის დებულებებს.
ნაბიჯი 3. მოითხოვეთ წერილობითი პასუხი
მოთხოვნის გაგზავნის შემდეგ შეინახეთ განაცხადის ნომერი და წერილობითი მიმოწერა. თუ ავიაკომპანია უარს ამბობს კომპენსაციაზე, მოითხოვეთ კონკრეტული მიზეზი და შესაბამისი გარემოებების დასაბუთება.
ნაბიჯი 4. მიმართეთ შესაბამის ორგანოს
თუ ავიაკომპანია მოთხოვნას არ აკმაყოფილებს ან პასუხი არ გაკმაყოფილებთ, შეგიძლიათ მიმართოთ შესაბამის ეროვნულ სააღსრულებო ორგანოს ან გამოიყენოთ კანონით გათვალისწინებული დავის გადაწყვეტის მექანიზმი.
ევროკავშირის ოფიციალური ინფორმაციის მიხედვით, თუ ავიაკომპანია საჩივარზე ორი თვის განმავლობაში არ გიპასუხებთ ან პასუხი არ გაკმაყოფილებთ, შეგიძლიათ განიხილოთ შესაბამის ეროვნულ ორგანოსთან მიმართვა. კონკრეტული პროცედურა დამოკიდებულია იმ ქვეყანაზე, სადაც შეფერხება მოხდა.
როგორ მოვიქცეთ, თუ ფრენა იტალიიდან საქართველოში გაუქმდა?
თუ იტალიიდან საქართველოში მიფრინავთ და რეისი გაუქმდა, პირველ რიგში გადაამოწმეთ ავიაკომპანიის შეტყობინება და მოთხოვნილი ალტერნატიული მარშრუტი.
- არ შეიძინოთ ახალი ბილეთი დაუყოვნებლივ ისე, რომ ჯერ არ გადაამოწმოთ ავიაკომპანიის მიერ შემოთავაზებული ალტერნატივა და თქვენი უფლებები.
- წერილობით მოითხოვეთ ბილეთის თანხის დაბრუნება ან ალტერნატიული რეისი, თუ ეს გსურთ.
- შეინახეთ სასტუმროს, კვებისა და ტრანსპორტირების ქვითრები, თუ გაუქმების გამო დამატებითი ხარჯები გაგიჩნდათ.
- გადაამოწმეთ, აკმაყოფილებს თუ არა შემთხვევა კომპენსაციის პირობებს.
- თუ რეისს სხვა ავიაკომპანია ასრულებდა, მიმართეთ სწორედ ოპერირებად გადამზიდველს.
თუ მგზავრობა რამდენიმე ცალკე ბილეთისგან შედგებოდა, მაგალითად, იტალიიდან სხვა ქვეყანაში და შემდეგ საქართველოში, თითოეული ბილეთის პირობები ცალ-ცალკე უნდა შეაფასოთ. ცალკე შეძენილი რეისის გამოტოვების ხარჯი ყოველთვის არ ანაზღაურდება პირველი რეისის ავიაკომპანიის მიერ.
ფრენების დაგეგმვა და ალტერნატიული მარშრუტის მოძიება
ფრენის გაუქმების ან მნიშვნელოვანი დაგვიანების შემდეგ ალტერნატიული მარშრუტის სწრაფად მოძიება შეიძლება საჭირო გახდეს. თუმცა ახალი ბილეთის შეძენამდე გადაამოწმეთ, ვალდებულია თუ არა ავიაკომპანია თქვენთვის ალტერნატიული ფრენის შეთავაზებაზე.
თუ იტალიიდან საქართველოში მოგზაურობას გეგმავთ, წინასწარ შეადარეთ ფრენები სხვადასხვა აეროპორტიდან. ეს დაგეხმარებათ ალტერნატიული მარშრუტების მოძიებაში, თუ თქვენი თავდაპირველი რეისი მიუწვდომელი გახდება.
მოგზაურობის სხვა ხარჯების დასაგეგმად წინასწარ გაეცანით ინფორმაციას თემებზე ბარგიანი ბილეთი, რამდენი კგ ბარგის წაღება შეგიძლია, სამოგზაურო დაზღვევა, სამოგზაურო eSIM, სასტუმრო და სასტუმროს დაჯავშნა. თუ შეფერხების გამო ღამის გათევა დაგჭირდათ, სასტუმროს ხარჯების ანაზღაურების საკითხი ავიაკომპანიასთან წერილობით დააზუსტეთ.
